Küme Analizleri Üzerine Bir Vaka Çalışması (A Case Study on Cluster Analysis)

Kümeleme analizine geçmeden önce temel kavramları açıklamak konunun anlaşılması açısından önem taşıdığından ilk olarak kısaca bu kavramlara yer verilecektir. Küme, benzer özellikleri içinde barındıran topluluk olarak tanımlanabilir. Bu topluluk insan topluluğu olabileceği gibi nesnelerin oluşturduğu topluluk da olabilir. Benzer özellikler taşıyan bu topluluklar diğer kümelerden farklılaşır. Kümeleme analizini ise benzer özelliklere sahip toplulukları gruplara ayırma…

Kuantum Yapay Zekâ

Yapay zekâ alanındaki gelişmeler baş döndürücü hızda artış gösteriyor. En son kuantum fiziğinin bu alana entegre olmaya başlaması da çabası. Dünyada öncü teknolojilerde başat rol oynayan NASA yani bilinen Türkçe adıyla Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi, Google ve Üniversiteler Uzay Araştırmaları Derneği (USRA) işbirliğiyle kuantum yapay zekâ laboratuvarı (QuAIL) kurdu. Kuantum yapay zekâ beraberinde…

Bulut Performans Endeksi (BPE) Üzerine Bir Vaka Çalışması: A Case Study on Bulut Performance Index (BPI)

Daha önce Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden biri olarak geliştirilen ve Hakemli bir dergi olan Verimlilik Dergisinin 2017:3 sayısında yayınlanan Bulut Performans Endeksi (BPE) uygulama adımları, Microsoft Excel üzerinde uygulamalı olarak anlatılmıştı. Şimdi ise bu endeks kullanılarak kamu hastanelerinin finansal performans analizi konusu esas alınarak bir akademisyenin Yüksek Lisans Tezi kapsamında yaptığı bir çalışmaya yer…

Nitel Araştırmalarda Duygu Analizi (Sentiment Analysis) Üzerine Bir Vaka Çalışması-II

Bu çalışmanın birinci kısmında leksikonlardan NRC leksikonu örnek teşkil eden vaka çalışması niteliğinde örnek bir uygulama yapılmıştı. Şimdi ise,  “BING”, “AFINN” ve “SYUZHET” leksikonları bir önceki çalışmada kullanılan metin üzerinden örnek bir uygulaması yapılacaktır. Afinn leksikonu  Finn Årup Nielsen, Bing leksikonu ise Bing Liu ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş olup, literatürde kendine uygulama alanı bulan leksikonlardır. Syuzhet, Nebraska Dil Bilim…

Nitel Araştırmalarda Duygu Analizi (Sentiment Analysis) Üzerine Bir Vaka Çalışması-I

Genel olarak pozitif, negatif  ve nötr dilin ölçümü anlamına gelen duygu analizi fikir madenciliği (opinion mining) olarak da anılır. Bu analiz ürünlerden, reklamlardan, lokasyonlardan, reklamlardan ve hatta rakiplerden ortaya çıkan müşteri düşüncelerini açığa çıkarır. Müşterilerin hoşlandığı veya hoşlanmadığı ürünlerin tespitinde bu analiz önemli rol oynayarak, ürün gamı ve ürünün kalitesi buna göre şekillenmektedir. Diğer bir…

Veri Madenciliği (Data Mining): Pdf Dokümanlarının Keşifsel Veri Analizine Yönelik Bir Vaka Çalışması

Teknolojiyle çok daha iç içe yaşadığımız günümüzde veri ve bu verinin geçerliliği ve güvenirliği  konusu çok daha fazla önem kazanmıştır. Ancak bu verilerin büyük bir çoğunluğunun işlenmesi sorunu ortaya çıkmaktadır. Nispeten diğer formatlardaki verilere göre pdf formatındaki veriler daha güvenilir ve geçerli sonuçlar ortaya koymaktadır. Çünkü bu formattaki dokümanlar genellikle kurum, kuruluş, araştırmacılar ve bilim…

Veri Madenciliği: Web Sitelerinin Keşifsel Veri Analizi Üzerine Bir Vaka Çalışması

Önceki çalışmalarda hem web ortamında hem de bilgisayarda kayıtlı “TXT” formatında kayıtlı metin verisinin kelime bulutunu oluşturmaya yönelik örnekler yapılmış ve bu verilerin hiyerarşik küme analizi yapılmıştır. Şimdi ise yapacağım örnek uygulamada, “HTML” uzantılı  web siteleri, kelime bulutu (word cloud), tanımlayıcı istatistikler ve hiyerarşik küme analizi açısından değerlendirilecektir.  Bu örnek için seçilen web sitesi “http://www.bbc.com/”…

Veri Madenciliği (Data Mining): Web Üzerindeki Metinlerin Keşifsel Veri Analizi Üzerine Bir Vaka Çalışması

Veri madenciliği alanına giren kelime bulutu üzerine yapılan ilk uygulamada alınan metin (text) verisi üzerinde uygulama yapılmıştı. Şimdi online platformlarda yani web sitelerinde bulunan veri tabanları üzerinde yine özgün örnek bir uygulama yapalım. Örneği yapılacak çalışma, Uluslararası Kızıl Haç Komitesi (The International Committee Of The Red Cross) tarafından hazırlanan 1914-1917 arası yılları anlatan bir rapora dayanmaktadır….

Veri Madenciliği (Data Mining): Metin Verisinin Keşifsel Veri Analizi Üzerine Bir Vaka Çalışması (Text Mining)

Veriden desen çıkarma işlemi anlamına gelen veri madenciliği bütün alanlarda kendine uygulama alanı bulan ve büyük veri (big data)’den farklı olan bir kavramdır. Bu kavram aynı zamanda veriyi keşfetmek olarak da tanımlanabilir. Veri madenciliği, veriden desen veya örüntü çıkarırken yapay zekayı , istatistiksel metotları ve diğer pek çok metodu kullanır. Büyük veride ise genel olarak…

Kredilendirme Model Önerileri: t+1 ve t+0,5 Modeli

Kredi Kredi, genellikle faiz ve komisyon bedeli karşılığı gerçek veya tüzel kişilere süresi önceden tayin edilmek ve geri verilmek üzere belirli miktardaki satın alma gücünün tahsis edilmesidir. Zarakolu (1971)’ya göre, krediye ilişkin bir diğer tanım da şu şekildedir: Kredi gerçek ya da tüzel kişilere doğrudan doğruya veya dolaylı olarak teminatlı, teminatsız, uzun veya kısa vadeli…

Biz Yapabiliriz!

Teknolojik değişim her geçen gün ve öncekinden çok daha hızlı devinim göstermektedir. Bu değişim içerisinde altın değerinde 3 bileşeni barındırmaktadır. Bu bileşenler sırasıyla yeni bir ürün geliştirme anlamına gelen icat (invention), geliştirilen ürünün sahada uygulanması anlamına gelen inovasyon (inovation) ve inovasyona hızlı adapte olma yeteneği anlamına gelen yayılım (diffusion)’dır. Yayılımdan sonra ise ayrıca ilave ettiğim…

APLOCO Yöntemiyle TOPSIS Yönteminin Karşılaştırılması

Bir önceki çalışmada (https://tevfikbulut.com/2018/04/22/logaritmik-konsept-yaklasimi-aploco-uygulama-ornegi/) Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi (ÇKKV) olan APLOCO yöntemiyle Büyükşehir statüsünde 9 il yatırım potansiyeli açısından analiz edilmişti. Bu çalışmada ise APLOCO yöntemiyle yatırım potansiyeli açısından elde edilen sonuçlarla Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi (ÇKKV) olan TOPSIS yöntemiyle elde edilen sonuçlar karşılaştırılacaktır. Ancak karşılaştırılacak yöntemlerden elde edilecek sonuçları karşılaştırmadan önce TOPSIS yönteminin…

Approach of Logarithmic Concept [APLOCO]:Logaritmik Konsept Yaklaşımı

Kararlarımız bizi ve geleceğimizi şekillendirir. Alınan kararlar mikro düzeyde kişi tarafından olabileceği gibi, makro ölçekte kurum, kuruluş ve hatta ülke ya da ülkeler tarafından da olabilir. Karar verme aslında yaşamın ta kendisidir. Yapılan işin ya da konunun niteliğine göre her an, her saniye karar veririz ve verdiğimiz kararları ve kararların sonuçlarını yaşarız. Dolayısıyla, verilecek kararların…

Yapay Zekâ ve 4. Sanayi Devrimi-III

Yapay zekâ sistemi hangi bileşenlerden oluşur? Bu sistem bir ajan ve onun çevresinden oluşur. Ajanlar onların çevresi dahilinde hareket ederler. Bir ajan sensörleriyle çevresini algılayabilen ve effektörleriyle bu çevrede hareket eden her şeydir. Yapay zekâ ajanları kendi içerisinde 3 grupta incelenebilir. Bunlar; İnsan Ajanı: Effektörler için eller, bacaklar ve ağız gibi diğer organlarla sensörlerin yerini…

Yapay Zekâ ve 4. Sanayi Devrimi-II

Yapay zekâ ile ilgili Avrupa Birliği ülkelerinde ve Türkiye’de hangi çalışmalar yapılmaktadır? Avrupa birliği parlamentosunun 2016 yılı raporuna göre AB’nin belkemiğini oluşturan 23 milyon KOBİ bulunmaktadır. KOBİ’lerin % 40’dan fazlası dijitalleşmenin getirdiği fırsatları kullanmamaktadır. Bu rapora göre dijital teknoloji kullanan firmaların 2 ila 3 kat daha verimli olacağı ve daha çok istihdam imkanı sağlayacağı dile…

Yapay Zekâ ve 4. Sanayi Devrimi-I

Son 6-7 yıldır dünya gündemini son 2-3 yıldır ise ülke gündeminde adını sık sık duyduğumuz ilk kez 2011 yılında ortaya atılan sanayi 4.0 diğer bir ifadeyle 4. sanayi devrimi bütün yönleriyle ve bileşenleriyle ele alınması gereken bir kavramdır. Bunu söylüyorum çünkü bir kavramı, onun bileşenlerini ve ekosistemini  doğru bir şekilde anlamadan ya da anlamlandırmadan doğru…

Sanayi 4.0 Mı Yoksa Toplum 5.0 Mı?

Türkiye’de belki de son yıllarda sanayi gündeminde sık sık ele alınan kavramların başında Almanya’nın dijital dönüşüm planı olan sanayi 4.o yani 4. Sanayi Devrimi gelmektedir. Ancak teknolojik ve toplumsal dönüşümün getireceği değişimler Dünyada ve Türkiye’de yeterince ele alınıp değerlendirilmemiştir. Bu yazıda yeni endüstrileşme hamlesi ve bu hamlenin toplum üzerinde yaratacağı etkileri içine alan çoğumuzun belki…

Bulut Endeksi (BE)’nin Diğer Çok Kriterli Karar Verme Modellerine Göre Avantajları

Uzmanlık tezimin de bir parçası olan bu endeksin geliştirilmesinin ilk adımı bundan 4 yıl öncesine (2013 yılına) dayanmaktadır. Ancak zamanla üzerinde çalışarak ve testler yaparak çok daha iyi bir duruma getirildi. Diğer taraftan, bu endeksin çok kriterli karar verme problemlerinin çözümünde kullanılabileceğini bilmiyordum. İlk etapta böyle bir kaygım da yoktu finansal performans analizi konusu hariç….

Bulut Performans Endeksi [BPE]:Bulut Performance Index [BPI]

OSB’lerin sayısının artması ve mevcut OSB’lerin genişleme trendinde olması, hem merkezi yönetim hem de OSB’ler açısından yönetim ve denetim araçları gereksinimini, finansal kurumların ve Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın kredilendirmede daha sağlam verilere dayanma ihtiyacını artırmıştır. Günümüzde modern iş hayatında finansal tablolar yaygın bir şekilde kullanılmakta ve sayısı gittikçe artan kişi ve gruplar finansal tabloların…

Türkiye’nin Sağlık Turizm Performansının TOPSIS Yöntemiyle Değerlendirilmesi, 2014-2016

Sağlık turizmi milli gelire olan katkısı, döviz geliri ile cari açığı azaltması, istihdam sağlaması, etkin bir pazarlama ve tanıtım aracı olarak kullanılması açısından ülke ekonomileri içinde önemli bir paya sahiptir. Bu özellikleriyle sağlık turizmi çok yakından takip edilmesi, ulusal düzeyde değerlendirilmesi ve inovatif çözümler geliştirilmesi gereken stratejik bir sektör haline gelmiştir. Sağlık Turizminin bahsedilen bu…

Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) Modellerinde Kriterlerin Ağırlıklandırılmasına Yönelik Bir Model Önerisi: Normalize Edilmiş Maksimum Değerler [NMD] Metodu (Normalized Maximum Values [NMV] Method)

Mevcut durumda çoklu karar verme modellerinde analiz aşamasına geçilmeden önce karşılaşılan problemlerin başında kriterlerin ağırlıklarının nasıl belirleneceğidir. Literatürde ağırlıkların belirlenmesine yönelik bir çok yöntem ve yaklaşım bulunmakla birlikte bunların büyük bir çoğunluğu kriter ağırlıkları belirlenirken belirli şartların ve varsayımların yerine getirilmesini öngörür. Bazılarında ağırlık belirlemeden önce önceden önem sırasının belirlenmesi istenmekte, bazılarında ise belirleyeceğiniz kriterlere…

Türkiye’nin Sağlık Turizm Performansının TOPSIS Yöntemiyle Değerlendirilmesi

Sağlık turizmi milli gelire olan katkısı, döviz geliri ile cari açığı azaltması, istihdam sağlaması, etkin bir pazarlama ve tanıtım aracı olarak kullanılması açısından ülke ekonomileri içinde önemli bir paya sahiptir. Bu özellikleriyle sağlık turizmi çok yakından takip edilmesi, ulusal düzeyde değerlendirilmesi ve inovatif çözümler geliştirilmesi gereken stratejik bir sektör haline gelmiştir.

İç Tutarlılık Analizi Üzerine Bir Vaka Çalışması : A Case Study on Internal Consistency Analysis

İç tutarlılık analizi konusuna daha önce değinilmişti. Ancak hatırlanması adına aşağıda linki verilmiştir. İç Tutarlılık (Internal Consistency) Bu çalışmada anlaşılması adına temel düzeyde hipotetik örnek bir uygulama yapılacaktır. Ancak bunun öncesinde kısaca formülden bahsedelim. Alfa katsayısının formülü şu şekildedir; ya da Cronbach Alfa=(k/k-1)x(1-kalem veya soru bazında varyansların toplamı/ölçek varyansı) Yukarıda belirtilen Alfa Katsayısı (Coefficient Alfa)…

Güvenilirlik Analizi (Reliability Analysis) ve İç Tutarlılık (Internal Consistency)

Literatürde ve uygulamada güvenilirlik analizlerinde karşılaşılan hataların başında güvenirlik analizi ile testlerin güvenilir olup olmayacağının belirlenmesi gelmektedir. Oysa güvenilirlik analizinde testin güvenirliği değil ölçümlerin güvenilir olup olmama durumu söz konudur. Diğer bir deyişle, güvenirlik analizi ile ölçümlerin güvenilir olup olmadığı ölçülmüş olur. Diğer bir konu, literatürde iç tutarlılık ile güvenirliğin aynı anlamlarda yaygın ve nispeten…